Hoë bloeddruk en die DASH-dieet: ’n eetplan en wenke
Die DASH-dieet (Dietary Approaches to Stop Hypertension, oftewel dieetbenaderings om hoë bloeddruk te keer) is ’n eetplan met baie groente, vrugte, volgraan, peulgewasse en laevetsuiwel en min sout, vetterige vleis en suiker. Hoë bloeddruk het dikwels geen simptome nie. Baie mense wil weet hoe om bloeddruk te verlaag. Hier lees jy wat die Hart- en Beroertestigting en die Amerikaanse NHLBI oor die DASH-eetpatroon sê, sonder beloftes. Jou dokter besluit oor medikasie, so praat met jou dokter.
- DASH beteken baie groente, vrugte, volgraan, peulgewasse en laevetsuiwel, en min sout, vetterige vleis en soet kos.
- Die Hartstigting sê: sowat een teelepel (5 g) sout per dag is die limiet, uit alle bronne.
- Hoë bloeddruk het dikwels geen simptome. Wag nie vir simptome nie.
- Stop nooit jou medikasie sonder jou dokter nie.
Wat is die DASH-dieet?
Die DASH-dieet is ’n eetplan wat die Amerikaanse NHLBI, die nasionale hart-, long- en bloedinstituut, voorstel. Dit gaan oor kos wat jy meer eet (groente, vrugte, volgraan, peulgewasse, laevetsuiwel) en kos wat jy beperk: vetterige vleis, volvetsuiwel, tropiese olies soos klapper- en palmolie, koeldrank en ander soet drankies, en sout.
Die Hart- en Beroertestigting van Suid-Afrika (bladsy oor bloeddruk) beveel dieselfde kos aan as die DASH-eetpatroon en sê dit kan help om bloeddruk te verlaag. Dis egter deel van ’n plan saam met jou dokter, nie ’n plaasvervanger daarvoor nie.
DASH-porsies per dag
Hier is die DASH-porsies per dag vir ’n eetplan van 2 000 kalorieë, volgens die NHLBI. Dit is ’n voorbeeld, nie ’n voorskrif nie, en die porsiegroottes is Amerikaanse maatstawwe. Jou dokter of dieetkundige kan die getalle aan jou aanpas.
| Kosgroep | Porsies | Suid-Afrikaanse voorbeelde |
|---|---|---|
| Volgraan | 6 tot 8 per dag | Volgraanbrood, hawermout, bruinrys |
| Groente | 4 tot 5 per dag | Spinasie, kool, wortels, tamaties, botterskorsie |
| Vrugte | 4 tot 5 per dag | Appels, lemoene, piesangs, pere |
| Laevetsuiwel | 2 tot 3 per dag | Laevetmelk, onversoete jogurt |
| Vleis, hoender en vis | 6 of minder per dag | Hoender sonder vel, vis, maer vleis |
| Vette en olies | 2 tot 3 per dag | Olyfolie of kanola |
| Neute, sade, droë bone en ertjies | 4 tot 5 per week | Grondboontjies, lensies, botterbone |
| Soet goed | 5 of minder per week | Koekies, koek, lekkers |
Hoeveel sout is te veel vir hoë bloeddruk?
Die Hartstigting sê jy moet nie meer as 5 g sout (een teelepel) per dag uit alle bronne kry nie. Sout bevat natrium. Die NHLBI praat van 2 300 mg natrium per dag as die grens en sê 1 500 mg verlaag bloeddruk nog meer. Onthou: dit is die sout in jou kos wat tel, nie net die sout wat jy self byvoeg nie.
Gebruik kruie, speserye, knoffel, gemmer, brandrissie of suurlemoensap in plaas van sout. Die Hartstigting waarsku ook vir verborge sout in sop, aftrekselblokkies, souse, kaas, graanprodukte, brood en verwerkte kos.
Wat help saam met jou dokter om hoë bloeddruk te beheer?
Eet kos soos groente, vrugte, volgraan, peulgewasse en laevetsuiwel. Die Hartstigting sê verder: as jy te swaar is, kan 2 tot 5 kg verlies bloeddruk help verlaag; gereelde stap of ander oefening kan die boonste bloeddrukgetal oor etlike maande gemiddeld met sowat 10 mmHg verlaag; ophou rook help ook; en bestuur stres. Wag ook nie vir simptome nie.
DASH-eetplan: 3 dae (druk dit uit)
| Dag | Ontbyt | Middagete | Aandete |
|---|---|---|---|
| Dag 1 | Hawermout met appel en laevetmelk | Volgraanbrood met tuna, tamatie en komkommer, en ’n vrug | Hoender in die oond met botterskorsie en groenbone |
| Dag 2 | Onversoete jogurt met bessies en ’n handvol neute | Lensiesop en ’n sny volgraanbrood | Gebakte vis met spinasie en bruinrys |
| Dag 3 | Omelet met spinasie en tamatie | Slaai met kekerertjies en ’n piesang | Maer maalvleis met bone, tamatie en groente |
Lees ook ons eetplan om cholesterol te verlaag en ons bladsy oor die Mediterreense dieet.
Wanneer moet ek my dokter sien?
- NHLBI (VSA). DASH eating plan. nhlbi.nih.gov
- Hart- en Beroertestigting van Suid-Afrika. Blood pressure. heartfoundation.co.za
- Hart- en Beroertestigting van Suid-Afrika. Healthy eating (sout en bordmodel). heartfoundation.co.za
Algemene vrae
Wat is die DASH-dieet?
’n Eetplan met baie groente, vrugte, volgraan, peulgewasse en laevetsuiwel en min sout, vetterige vleis en soet kos. Dit word deur die Amerikaanse NHLBI voorgestel. Dis algemene inligting en nie mediese advies nie.
Watter kos is goed vir hoë bloeddruk?
Volgens die Hartstigting is groente, vrugte, volgraan, peulgewasse en laevetsuiwel die basis van die DASH-eetpatroon. Beperk sout, vetterige vleis en soet kos.
Hoeveel sout mag ek per dag eet?
Die Hartstigting sê nie meer as 5 g (een teelepel) sout per dag uit alle bronne nie.
Help kos met bloeddruk?
Kos is deel van ’n plan saam met jou dokter. Die Hartstigting sê DASH-tipe kos kan help, maar dit vervang nie jou dokter se toetse of medikasie nie.
Moet ek my medikasie stop as ek DASH eet?
Nee. Stop nooit jou medikasie sonder jou dokter nie.
Hierdie artikel bevat algemene inligting en is nie mediese advies nie. Raadpleeg jou dokter of dieetkundige voordat jy jou dieet of medikasie verander. Individuele resultate verskil.
