Kos vir diabete: wat om te eet en wat om te vermy (tipe 2)
Met tipe 2-diabetes hoef jy nie van alles af te sien nie: kies meestal groente, volgraan, bone, vis en water, en hou jou koolhidrate se porsies in ewewig. Dit is algemene riglyne: praat met jou dokter of dieetkundige, veral as jy medikasie of insulien gebruik. Hieronder kry jy ’n koslys vir diabete met Suid-Afrikaanse kos, ’n bord om te volg en antwoorde op die vrae wat mense die meeste vra.
- Daar is geen spesiale diabetesdieet en geen verbode kos nie. Kies gesonder kos meer gereeld en hou lekkers vir af en toe.
- Koolhidrate laat jou bloedsuiker styg, so hou die porsies in ag.
- Ons bord: die helfte groente sonder stysel, ’n kwart veselryke koolhidrate, ’n kwart proteïen.
- Drink water. Koeldrank en vrugtesap laat die bloedsuiker vinnig styg.
Is daar ’n spesiale dieet vir tipe 2-diabetes?
Nee. Diabetes UK sê daar is geen spesifieke diabetesdieet nie, en dat jy nie ’n voedselgroep of enkele kossoort heeltemal hoef uit te sny nie. Die raad is om gesonder keuses meer gereeld te maak en lekkers net af en toe in klein porsies te eet.
Die rede waarom kos saak maak: volgens NIDDK, die Amerikaanse nasionale diabetesinstituut, laat koolhidrate jou bloedsuiker (glukose) styg. Hou dit dus in gedagte as jy jou maaltye beplan.
Koslys vir diabete: eet gereeld, eet met mate, eet min
Hierdie koslys vir diabete help jou om vinnig te sien wat gewoonlik goeie keuses is. Die meeste kos hieronder kry jy by enige Suid-Afrikaanse supermark.
| Groep | Wat | Wenk oor porsies (algemeen) |
|---|---|---|
| Eet gereeld | Groente sonder stysel soos spinasie, kool, blomkool, broccoli, groenbone, tamatie, komkommer en soetrissie | Maak dit die helfte van jou bord |
| Eet gereeld | Bone, lensies en kekerertjies | Sowat ½ koppie gaar per maaltyd |
| Eet gereeld | Vis, hoender sonder vel, eiers, maer vleis | Proteïen so groot soos jou handpalm |
| Eet gereeld | Onversoete jogurt, melk of maas, ’n klein handvol neute | Een glas of bakkie, en ’n handvol neute per dag |
| Eet met mate | Volgraanbrood, hawermout, bruinrys, patat, growwe pap, volgraanpasta | Sowat ’n kwart van jou bord |
| Eet met mate | Witbrood, gewone mieliepap en witrys: kies waar jy kan eerder die volgraan- of growwe soort | Hou die porsie klein en eet dit saam met groente en proteïen |
| Eet met mate | Heel vrugte | Sien die vrugtegedeelte hieronder |
| Eet min | Koeldrank, vrugtesap, energiedrankies en soet drankies | Drink eerder water |
| Eet min | Koek, koekies, skyfies, lekkers, wors en ander verwerkte vleis | Net af en toe, klein porsie |
Hoe lyk ’n bord vir diabete?
Die bordmetode is die maklikste manier om porsies te beheer sonder om te tel. NIDDK sê dit kan jou help om jou bloedglukose te beheer sonder om koolhidrate te tel: die helfte van die bord is groente sonder stysel, ’n kwart is veselryke koolhidrate en ’n kwart is proteïen.
Só kan een dag lyk: ontbyt is hawermout met onversoete jogurt, middagete is ’n slaai met tuna en ’n sny volgraanbrood, en aandete is gegrilde hoender met groenbone, spinasie en ’n klein porsie bruinrys.
Watter vrugte mag diabete eet?
Geen vrug is verbode nie. Volgens Diabetes Suid-Afrika tel vrugte by jou daaglikse koolhidrate omdat dit vrugtesuiker bevat, en hulle stel voor dat jy nie meer as 2 tot 3 porsies vrugte per dag eet nie. Dit is algemene raad: jou dokter of dieetkundige kan jou eie getal gee.
| Vrug | Een porsie |
|---|---|
| Appel | ½ medium |
| Lemoen | 1 |
| Peer | ½ |
| Pruime | 4 |
| Appelkose | 4 |
| Bessies | ¾ koppie |
| Druiwe | 16 |
| Kiwi | 1 |
Die glukemiese indeks (GI) wys hoe vinnig ’n kos jou bloedsuiker laat styg. Vrugte met ’n lae GI laat jou bloedsuiker stadiger styg, en hoe ryper ’n vrug is, hoe hoër is sy GI. Eet ’n vrug met ’n hoë GI saam met neute, kaas, ’n eier of biltong, soos Diabetes Suid-Afrika voorstel.
Mag ek brood, pap en rys eet?
Ja, in klein porsies. Hou stysel by sowat ’n kwart van jou bord en kies waar jy kan volgraanbrood, hawermout, bruinrys of growwe pap. Volgraan het volgens Diabetes UK gewoonlik ’n laer GI, maar dit bly koolhidrate, so die porsie maak steeds saak. Eet dit saam met groente en proteïen eerder as alleen.
Wat kan ek drink?
Water is die beste keuse. NIDDK noem ook laevetmelk en tee, koffie of bruiswater sonder suiker, en beveel aan dat jy koeldrank, vrugtesap en sportdrankies beperk. Kyk ook na ons blad oor koffie en jou bloedsuiker.
Alkohol moet jy beperk. Volgens NIDDK kan alkohol jou bloedglukose te laag laat sak as jy insulien of sekere medikasie gebruik, so vra jou dokter wat vir jou veilig is.
Waar kry ek ’n diabetiese eetplan?
Ons het gratis eetplanne vir diabete: die 7 dae diabetiese maaltydplan, die diabetiese eetplan en die eetplan vir insulienweerstandigheid. Wil jy weet hoe hoog jou suikervlak behoort te wees, lees hoeveel jou suikervlak moet wees.
- NIDDK. Diet, eating and physical activity (diabetes). niddk.nih.gov
- Diabetes UK. What is a healthy balanced diet? diabetes.org.uk
- Diabetes UK. Answers to your top 10 queries about food, drink and diabetes. diabetes.org.uk
- Diabetes Suid-Afrika. Fruit. diabetessa.org.za
- Diabetes Suid-Afrika. Healthy type 2 diabetes summer eating. diabetessa.org.za
Algemene vrae
Watter kos mag diabete eet?
Diabetes UK sê daar is geen verbode kos nie. Kies meestal groente sonder stysel, bone en lensies, vis, hoender, eiers, volgraan en water, en eet koek, skyfies en soet drankies net selde, en witbrood in klein porsies. Dit is algemene riglyne: jou dokter of dieetkundige kan jou persoonlike raad gee.
Watter vrugte mag diabete eet?
Jy mag enige heel vrug eet, in porsies. Diabetes Suid-Afrika stel voor jy eet nie meer as 2 tot 3 porsies per dag nie, en sê vrugte met ’n lae GI is beter. Eet vrugte heel en nie as sap nie.
Mag diabete pap en brood eet?
Ja, in klein porsies, sowat ’n kwart van die bord. Kies waar jy kan volgraanbrood en growwe pap, en eet dit saam met groente en proteïen.
Mag diabete soet goed of ’n tameletjie eet?
Geen kos is heeltemal verbode nie, maar lekkers moet jy net af en toe en in ’n klein porsie eet, verkieslik saam met ’n maaltyd. Vra jou dokter of dieetkundige wat vir jou reg is.
Is daar ’n maaltydplan vir diabete?
Ja. Kyk na ons 7 dae diabetiese maaltydplan en ons diabetiese eetplan, wat albei algemene riglyne is en nie mediese advies nie.
Hierdie artikel bevat algemene inligting en is nie mediese advies nie. Raadpleeg jou dokter of dieetkundige voordat jy jou dieet of medikasie verander. Individuele resultate verskil.
